حافـــــــــــظانه

بامدّعی مگوئید اســــرار عشق ومستی

الاای طـوطـی گــویـای اسـرار

سه شنبه 4 اردیبهشت 1397

 

 


الاای طـوطـی گـویـای اسـرار


مـبادا  خـالیـت  شـکر ز مِنقار


معنای ظاهری: هان ای طوطی که رازها و اسرار را بازگو می کنی ، منقارت خالی مباد از شکرتاهمچنان به افشای اسرار بپردازی. .طوطی ایهام دارد: ( قلم، نفس ناطقه، و طبع شاعر)

منقارت: (نوک قلم ، زبان شاعر)

شکر: (مرکب ؛ سخن وگفتار)  اغلب اشعارحافظ ایهامی وچندپهلوست وبایدبه همه ی مواردایهامی توجه شودتا مفهوم ومعنای صحیح بیت وسرانجام منظور شاعردرکل غزل استخراج گردد.

معنای باطنی وایهامی: انتخاب واژه ی طوطی بجای طبع از 

آن روست که هردو انعکاس دهنده ی مطلبی هستندکه می 

شنوند........

طوطی تازمانی که کلمه ای نشنیده نمی تواند ادا کند 

تنهاکلماتی راکه می شنودقادربه بیان آنهاست.


طبع آدمی نیزچنین است چنانچه شاعری مثل حافظ به 

درجات والای روحانی نایل می گرددوبه منبع لایزال هستی 

متصل می شود،مطالبی رابصورت الهام دریافت کرده 

ودرقالب شعربیان میکند.


حافظ که دریافته است به چنین منبعی اتصال داردطبع 

خودرا مانندطوطی فرض کرده که شنیده هارابازگو  می 

کند.


بنابراین طبع خودراخطاب قرارداده ومیگوید: ای طوطی 

گویای اسرار ،شکر(سخنان شیرین)ازمنقار (زبان،قلمت) 

خالی مباد تاهمچنان اسرار را بازگوکنی.


 

سـرت سـبزو دلت خوش باد جاوید

که خوش نقشی نمودی از خط یار

      از زاویه ی معنای ظاهری ،شاعرآرزوی سلامتی وخوشحالی طوطی راداردکه دربیت بالا مورد خطاب قرارگرفته، سرت سبز باد یعنی سرت سلامت.امابه زیبایی به رنگ سرطوطی نیزاشاره شده وتصویرسایه روشنی ازسبزی سرطوطی درپس زمینه ی بیت نمایان شده است.

حافظ خدارابه شکل نقاش بی نظیری می بیند و همه ی زیباییهای پیرامون خویش را اثری ازآن نقاش لطیف بی مثال می پندارد.

خیز تا بر کلک  آن نقاش جان افشان کنیم

کین همه نقش عجب درگردش پرگارداشت.

طوطی خوش نقش ونگار است وبه همین سبب حافظ اعتقادداردکه طوطی توانسته است اندکی اززیباییهای صورت یار را نمودارسازد. ازنظرگاه عارفان روشندل بویژه حافظ شیرین سخن،هرپدیده ی زیبا مانند گل وگیاه وپرنده و....بمانند امضا ونمونه ای ازخط زیبای آفریدگارتواناست که مارا به آن منبع لایزال رهنمون می سازند.واژه ی خط که درحقیت سبزی موهای نرم ولطیف گرداگرد صورت یار رابه ذهن متبادرمی نماید،همزمان سبزی رنگ  سرطوطی وظرافت ولطافت خطوط خوش نقش آن رانیز تداعی وبه تصویرمی کشد.

از زاویه ای دیگرشاعرطبع روان ولطیف ونفس ناطقه ی خودراستوده وآرزوی سلامتی ،دلخوشی واستمرارآن را دارد تا پیوسته باسخنان شیرین ،شکرافشانی کرده واسرار زندگانی رابازگونماید.


 

  سخن سربسته گفتی باحریفان

  خـدا را زیـن  معـما پـرده بردار

 

حافظ ازطبع خودانتظاربیشتری دارد تاهمه ی شنیده ها رابه مخاطبین وتشنگان سخنان یار بازگونماید و مانند طوطی به اختصار و ایهام واشاره ودرپرده سخن نگوید.درجای دیگر می فرماید:وصف رخ چوماهش درپرده راست ناید.

یعنی با "درپرده سخن گفتن " نمی توان صورت یار را توصیف کرد. پس ای طبع من بخاطر خدا ازاین معما پرده بردار وواضح تر سخن بگو تااندکی ازعطش درونیمان فرونشیندوهم اینکه ممکن است همگان توانایی درک وفهم معناهاومفاهیم لایه های زیرین رانداشته باشند.

 

  بـه  روی  مـا زَن  از  سـاغر  گـلابی 

  که خواب آلوده ایم ای بخت بیدار

بخت بیدارهمان طبع شعری وزبان ناطقه ی شاعراست که همچنان موردخطاب اوست.دربیت بالا ازطبع خود درخواست داشت که واضح تر سخن بگوید .حالا درادامه ی همان درخواست می گوید: ما به سبب خماری جهالت ونادانی ،خواب آلوده ایم. 

پس ازساغر(پیمانه)مقداری گلاب(شراب) به روی مابپاش تابیدارشویم وبه آگاهی وهوشیاری برسیم.یعنی ای طبع من ازآن منبع لایزال که شنیده ها را به قالب وپیمانه ی غزل ریخته وبه تشنگان می نوشانی وسرمستشان می کنی، اندکی نیز بردار وبه روی مابپاش که خماروخراب وخواب آلوده ایم.


 

چه ره  بود  اینکه ز در پرده مطرب

 کـه میرقصند  باهم مست و هشیار

شاعردرحیرت فرورفته که این چه آهنگی  بود که مطرب  در پرده (درایهام وپوشیده) اجراساخت؟چراکه برخلاف معمول مست و هشیار باهمدیگرمی رقصندو به پایکوبی  برخاسته اند .

وامادقیقاً منظورحافظ کدام آهنگ است که وی رابه حیرت واداشته است؟ برای پیداکردن این آهنگ چنانچه به سراغ مطرب وآهنگ و موسیقی ساخت بشری برویم قطع یقین به بیراهه رفته وازهدف خود دورخواهیم شد. زیراکه دروادی میگساری ونواخت موسیقی، هیچکس آهنگی سراغ ندارد که عقل وهوش ازسرمست وهشیار برباید وآنهارا یکجابه چنان رقص وپایکوبی وادارد که حضرت حافظ به حیرت افتد.

 حافظی که خوداهل موسیقی است وبه این راحتی انگشت حیرت به دهان نمی گیرد! وانگهی  آهنگی که حافظ را به حیرت فروبرده ، آهنگیست که مطرب آشکارا نزده ودرپرده ی ایهام زده است.پس به همین دلیل می بایست این آهنگ،آهنگی غیر از آهنگهای معمول موسیقی باشد.

طبع امثال حافظ که به منبع لایزال متصل اند، بعضی اوقات آهنگ ها یی می شنوندکه انسانهای عادی قادربه شنیدن ویاحداقل قادربه درک صحیح آنها نیستند. درهمین پیرامون مانیز آهنگهای زیادی نواخته می شود اماکمترکسی توانایی درک لطایف وظرافت  این آهنگها رادارند. موسیقی رودخانه ها ،آوازپرندگان،ترنم باران ،نوازش شاخ وبرگ درختان بوسیله ی نسیم وسایرآهنگهایی که درمجموع سمفونی زندگانی رامی سازند،وهمه ی موجودات زنده وحتی نباتات راسرمست وشکوفامی نمایند، از نظرگاه عرفا وانسانهای وارسته آهنگهایی هستند که توسط مطرب هستی نواخته می شوند وبالندگی وشکوفندگی راارمغان می آورند.بنابراین به یقین آهنگی که شاعرشنیده  آهنگی جانبخش و آسمانی بوده که درعالم مکاشفه درک کرده است.

 

از این افیون که ساقی درمی افکند

حـریفـان را  نـه سر  مـاند  و دستار

جهان هستی درنظرحافظ میکده ایست که خداوندگار درنقش "ساقی " شراب ها وباده های گوناگونی باطعم های گوارا تهیه نموده تا مخلوقات خویش را به میزان ظرفیتشان بهره مند وسرمست سازد.دوش دیدم که ملائک درمیخانه زدند گل آدم بسرشتندوبه پیمانه زدند ویاعشق دردانه ست ومن غواص ودریا میکده.......

ساقی ِهستی  می ِبندگان ِخاصی مانند حافظ را که دارای جنبه های والا وعظیمی هستند بالطف وعنایات ذات خدا وندی غنی ترساخته ومعجونی ویژه می نوشاند.ازهمین روست که شاعربانوشیدن چنین میِ گوارایی دادسخن سرداده ومی گوید:از این افیون که ساقی در می افکند  حـریفـان را نـه سر مـاند ودستار

ناگفته نماند که صوفیان درقدیم شراب را به بنگ آلوده کرده ومصرف می نمودندو توهماتی که پس ازمصرف این شراب حاصل می شد، گمان می کردند که به کشف وشهودنایل شده وبه  بارگاه حق راه یافته اند.

حافظ دردوران جوانی درجریان سیرو سلوک وجستجوی حقیقت ، به صوفیان پیوسته وپس ازمدتی به پوچ بودن افکارآنها پی برده وراه دیگری "طریقت وعشق بازی باحق" رابرگزیده ودرنهایت خودبنیان گذار مکتبی می گرددکه باتمام مکاتب ومذاهب متفاوت بوده وجهان بینی نوینی رافرا راه بشریت می گشاید.حافظ همواربا ایهام واشاره صوفیان ریاکاررا مورد سرزنش قرارداده است. دراینجا نیزحافظ،بابیان ویژگی های آهنگ مطرب هستی واثرات میِ ِ غنی شده توسط ساقی ِ هستی، به صوفیان ریاکار طعنه می زند وبه جایگاه خویش می بالدومی گوید

   

       سـکنـدر   را نـمی بـخشند  آبی      

 به زور وزَر میسّر نیست این کار

آری اسکندر که دارای زرو زور بسیاراست به دنبال آب حیات تمام عمردر جهان به جستجو می پردازدوبی نصیب  می ماند.اماحافظ شایستگی نوشیدن باده ی ویژه ازدست ساقیِ هستی را بدست آورده وبهرمندمی گردد. زیراکه بعضی ازامورات به زرو زور قابل حصول نبوده وشایستگیها وتوفیقات دیگری لازم دارد که بایداول آنهافراهم گردند.

حافظ همواره دراغلب غزلها متناسب باوزن وقافیه وردیف غزل؛ مطالب ، مفاهیم ونکات فلسفی، روانشناسانه وحکمت آمیزی بیان می کند و این یکی رازهای ماندگاری اشعارآنحضرت است.

اگرهرکس توانست ازاین نکات پندآموز وزندگی ساز درس گرفته وآنهارا درزندگی بکارگیردبی شک به رستگاری رهنمون خواهدشد.حافظ دربیت بعدی همین مطلب رابیان می کند:

 


 بـیـا  و حـال اهـل درد بـشنـو   

به لـفظ اندک  و معنی بسیار 

 اوخود اهل درداست وتنها شاعریست که اسرارزندگانی ورازآفرینش با ایهام واشاره وبه لفظ اندک ومعناها ومفاهیم فراوان بیان می دارد. دراینجا به استناد ابیات پایانی، روی سخن با شاه منصور است که به سبب فتوحات بزرگی که داشته ، اطرافیان اورابا عنوان خداوندگار خطاب قرارمی دادند. چون هنوز شیراز درزمان سرایش غزل تحت سلطه ی تیمور بوده،حافظ با ایهام واشاره از شاه منصوردرخواست دارد که احوالات دردمندان را ازلابلای این الفاظ اندک درک کند.


 

  بُت چینی عدوی دین ودلهاست  

  خـداونـدا  دل و دیـنـم نـگه دار

بت چینی  (عشوه های فریبنده ی اوکه درقدیم 

زبانزدعام وخاص بوده )دشمن دین و دلهای ماست . ای خدا دل و دین ما ار از شر او محافظت فرما.

ازمنظرایهام بُتِ چینی همان تیموراست که باجنایات خود دل ودین مردم رابه باد داده است وحافظ این نکته را بارمزواشاره بگوش شاه منصور می رساند.

 

 بـه مـستوران  مگو  اسرار مستی

 حـدیـث جان مگو ، با نقش دیوار

 

حافظ به شاه منصور توصیه می کند که این اسراررابرملانکن  واسرار مستی را با آنها که دلهایشان در پرده ی غفلت پوشیده شده است در میان  مگذار و وصف وتعریف جان را با نقش بر دیوار بازگو مکن که هیچ حاصلی نخواهد داشت.


 


  بـه  یـُمـن  دولت  منصور  شاهی

 عَلَم شـد حـافظ اندر نظم اشعار

 حافظ به برکت دولت منصور شاه وحمایت های بیدریغ او ازفرهنگ وهنرپارسی در سرودن اشعار به شهرت رسید .  باید دانست که درقدیم مدح پادشاهان جزو رسوم بوده وتمام شاعران به مداحی پادشاهان مبادرت می نمودند. اماآنچه که حافظ رادرمبحث مداحی پادشاهان متمایز می سازداین است که حافظ هرگز به مدح پادشاهان ظالم و ستمگر لب نگشوده وچنانچه درمدح شاعرانی همچون شاه شجاع وشاه منصور و....شعرسروده است، اول اینکه با آنها روابط نزدیک دوستی داشته ومدتی انیس ومونس همدیگربوده اند.دوم اینکه کسانی که حافظ ازآنها یادکرده،پادشاهانی ادب دوست وحامی فرهنگ وادب پارسی بودندوبعضاٌ شعرنیزمی سروده اند.

سوم اینکه حافظ درلابلای مداحی وتعریف وتمجیدازآنها،با رندی وزیرکی،مفاهیم ارزشمنداخلاقی همچون عدالت ودادگستری ودستگیری ازمحرومان وتهیدستان را با مهارت خاصی درلفافه ی ایهام واشاره پیچیده وآنهارا به انجام کارهای خداپسندانه تشویق وترغیب می نمود. 

چهارم اینکه بسیاری اوقات حافظ مدح خودرا مانندبیت 

زیرچنان به مبالغه آغشته می نماید که در حقیقت مدح 

اوجزتمسخر مخاطب معنا ومفهومی ندارد:

دریای  اخضر فلک  و کشتی هلال 

 هستندغرق نعمت حاجی قوام ما

پنجم اینکه: بسیاری ازغزلها که یکی ازبیتهای پایانی آنهاخطاب به یکی ازپادشهان می باشد،درحقیقت اصل موضوع غزل هیچ ارتباطی به مخاطب بیت پایانی ندارد وروشن است که شاعربه سبب درخواست مخاطب ویا علل دیگر،ازروی اجبارواکراه، بیت مدح آمیزی رامتناسب باردیف وقافیه ی غزل سروده وآن را به مخاطب هدیه نموده است تابظاهر دل مخاطب راشادکرده وبدینوسیله  شر اورا دفع نموده باشد.

ششم اینکه: بقول استادشهریار: طبع کودکان وپادشهان مثل هم هستند چنانچه کسی قصد داشته باشد به کودک یاپادشاهی موضوعی رابقبولاند والقا نماید بایدآن موضوع راباظرافت ومهارت درلفافه ی تمجیدوتشویق بپیچاند تامؤثر واقع گردد وگرنه هرگزتوفیقی حاصل نخواهدنشد.


 

خداوندی به جای بند گان کرد 

خـداونـدا ز آفـاتـش نـگـهـدار 

منصورشاه درحق مردم بزرگواری کرد،خداوندی کرد. خدایا اورا از بلاها محافظت فرما.

 


viagravonline.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 08:54 ق.ظ

Very good info, Thanks a lot.
cialis from canada only best offers cialis use tesco price cialis low dose cialis blood pressure cialis online napol viagra cialis levitra canadian discount cialis safe site to buy cialis online only now cialis for sale in us cialis 20mg preis cf
cialissy.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 02:35 ب.ظ

Nicely put, Kudos.
warnings for cialis side effects for cialis cialis per paypa buy cialis uk no prescription cialis professional from usa cialis super acti il cialis quanto costa canada discount drugs cialis cialis dosage recommendations cialis 5 mg buy
cialisvipsale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 09:50 ب.ظ

Beneficial advice. Regards!
generic cialis pill online cialis savings card click here to buy cialis cialis patentablauf in deutschland cialis 200 dollar savings card cialis generico in farmacia generic cialis soft gels cipla cialis online tadalafil 10 mg only now cialis 20 mg
http://viabiovit.com/recept-vergelijking-prijzen-apotheken.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:14 ق.ظ

Really lots of fantastic knowledge!
age to buy viagra buying cheap viagra online generic viagra online usa buy viagra from usa buy viagra online australia buy viagra without a prescription viagra pill where to buy herbal viagra buy viagra online without prescription where can i get viagra online
Cialis canada
دوشنبه 7 خرداد 1397 02:53 ب.ظ

Thank you, I value it!
cialis coupons cialis australia org cialis canada free cialis chinese cialis 50 mg only best offers 100mg cialis recommended site cialis kanada cialis 200 dollar savings card low dose cialis blood pressure wow look it cialis mexico
Tadalafil
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 01:40 ق.ظ

Fantastic content. Thanks.
buy prescription viagra where to buy viagra on line where can you buy viagra where can i order viagra buy viagra pay with paypal buying viagra online safe how old do you have to be to buy viagra buy viagra online price buy online viagra buy real viagra cheap
پاسخ رضا ساقی : ممنون دوست عزیز
Cialis pills
یکشنبه 19 فروردین 1397 01:35 ق.ظ

Very good forum posts, Appreciate it.
wow cialis tadalafil 100mg generic cialis ou acheter du cialis pas cher acheter cialis meilleur pri we like it cialis price overnight cialis tadalafil cialis coupons printable cialis generico cialis billig cialis online deutschland
پاسخ رضا ساقی : ممنون دوست عزیز
Cialis 20 mg
جمعه 3 فروردین 1397 04:44 ق.ظ

Many thanks! A lot of postings!

cialis canada cialis generico postepay tadalafil tablets generic cialis in vietnam cialis en mexico precio cialis online deutschland order generic cialis online cialis 50 mg soft tab tadalafil 10 mg buying cialis in colombia
How long does Achilles tendonitis last for?
شنبه 18 شهریور 1396 08:24 ب.ظ
Greetings! I've been following your website for some time now and finally got the bravery to go ahead and give you a shout out from Atascocita Texas!
Just wanted to tell you keep up the excellent work!
Latia
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:58 ب.ظ
Everyone loves it whenever people come together and share views.
Great website, stick with it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


فهرست وبلاگ
پیوندهای روزانه
آرشیو
نویسندگان
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها
اَبر برچسبها
خرید فروشگاه ساز فروشگاه ساز [ اضافه کردن این سایت به علاقه مندیها ] 



در این وب
در كل اینترنت


تنظیم فونت



.

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

.

دانلود رایگان آهنگ http://link24.rozblog.com هاست لینوکس